image_pdfOpen in PDFimage_printPrint dit blog

Alsof we in de zomer van 2018 nog niet genoeg warmte hebben gehad, kondigt zich eind september een heuse nazomer aan. Dit weerfenomeen kan alleen optreden tussen eind september en begin november. Aan een nazomer in Europa ligt meestal eenzelfde weersituatie ten grondslag. Tussen een depressie op de Atlantische Oceaan en een hogedrukgebied boven Midden-Europa komt een stevige zuidelijke stroming met warme lucht op gang.

Buienradar speelt helemaal in op de verengelsing van onze samenleving door het fenomeen “Indian Summer” te noemen. (update op 17-09-2018: inmiddels gebruikt Buienradar daarnaast ook het begrip “oudewijvenzomer”, zie hierna). De term “Indian Summer” komt uit verslagen van Engelse kolonisten die rond 1770 contacten legden met de oorspronkelijke Amerikaanse Indianen. Daaruit bleek dat ook in Amerika warme nazomers konden optreden. De Indianen hadden daar kennelijk dermate last van als ze in de herfst op jacht gingen om hun wintervoorraden aan te leggen, dat zij het nodig vonden om de kolonisten daarover te vertellen.

Oudewijvenzomer

Waarom de mooie nazomer van 2018 in Nederland “Indian Summer” moet heten, is mij een raadsel. De meteorologische situatie van een dergelijke nazomer in Amerika wijkt immers sterk af van de situatie zoals die zich in Europa voordoet. In Nederland en andere van oorsprong Germaanse en Noordse landen werd en wordt het “oudewijvenzomer” genoemd. We kunnen toch best aan die benaming blijven vasthouden? Zéker in Geldrop, met name in het kader van het gemeentelijke project “Verleden (ver)weven in heden”.

Tijdens een fraaie nazomer aan het begin van de herfst tref je in de vroege ochtend op de zonnige heide (en ook elders in de natuur) prachtige bedauwde spinnenwebben aan. Natuurfotografen kunnen zich in zo’n periode helemaal uitleven. Ook onze verre Europese voorouders raakten gefascineerd door het mysterieuze natuurlijke schouwspel. De Germaanse en Noordse mythologie bracht de met dauwdruppels bedekte spinnenwebben tijdens de nazomer in verband met de zogenaamde schikgodinnen. Het meest bekend waren de drie Nornen, die door levensdraden te spinnen al bij de geboorte van de mens zijn of haar lot bepaalden. Het Geldrop-Mierlose project “Verleden (ver)weven in heden” lijkt daar voor tweederde op aan te sluiten. De Nornen heetten namelijk Urd (wat eens was), Verdandi (wat geboren wordt om te leven) en Skuld (wat zal zijn). Met andere woorden: verleden, heden en toekomst.

Mysterieuze natuur

Aanvankelijk werd dus met het spinnen dat deze lotsgodinnen met name in de nazomer deden het spinnen van de menselijke levensdraden bedoeld. In latere jaren ontwikkelde deze voorstelling zich naar een beeld waarbij wevende of spinnende oude “wijven” werden vergeleken met de kruis- en veldspinnen die in de vochtig-warme oudewijvenzomer grote webben en lange draden sponnen. Doordat de Kerk deze heidense en natuurlijke aspecten in de loop der eeuwen steeds verder naar de achtergrond drukte, werd alleen nog in het geheim over mens-natuur-vergelijkingen gesproken.

Hier lag de oorsprong van een besloten genootschap zoals de Vrijmetselarij, waarbinnen wél vrijuit en vooral veilig over heidense natuurlijke zaken kon worden gesproken. Uitingen naar buiten toe werden doorgaans cryptisch uitgevoerd. Vaststaand feit lijkt dat de vrijmetselaars vroeger en nu gedurende hun leven een persoonlijke levensdraad spinnen.

Geheimhouding over dit soort natuurlijke zaken was troef, ook in Geldrop. Nee, ik kan beter zeggen: nog steeds in Geldrop! Kies maar eens op een zonnige oudewijvenzomerochtend vanuit Geldrop het (op)nieuw aangelegde Katoenpad. Ga daarna bij voorkeur op de fiets verder naar bijvoorbeeld het Kiezelven op de Strabrechtse heide en laat daar gezeten op een bankje de mysterieuze natuur op je inwerken.

Vergeet niet je daarvoor open te stellen, want dan voel je het beste wat ik bedoel…

Het Kiezelven op een mooie zaterdagmiddag (eigen foto)

 


Copyright: U mag dit blog geheel of gedeeltelijk overnemen voor eigen gebruik. Wilt u (de strekking van) de tekst publiceren in een blog, artikel, boek of een ander medium? Ook dat mag, onder de voorwaarde dat u als bron “janbakkerwebteksten.nl” vermeldt.

 

image_pdfOpen in PDFimage_printPrint dit blog