image_pdfOpen in PDFimage_printPrint dit blog

Op een nevelige zaterdagochtend in het jaar 1974 kwam ik voor een gesprek over Troje aan bij Hotel ‘t Huis Groeneveld in Baarn. Dit rijksmonument werd al in het jaar 1614 genoemd. Als bijgebouw van Kasteel Groeneveld diende het vroeger onder meer als tolhuis en pleisterplaats voor postkoetsen. Tegenwoordig is de naam Groeneveld verengelst en heet het Greenfields’ Restaurant.

De schrijver die mij had uitgenodigd voor het gesprek zat achter een tafeltje onder het genot van een kopje koffie op mij te wachten. De man was oud, mager en had een ingevallen gezicht. Maar aan zijn manier van spreken was niets van kennelijke ouderdom te merken. Integendeel, zoals uit het daaropvolgende gesprek zou blijken was hij nog zeer scherp van geest. Zéker waar het zijn stokpaardje Troje betrof.

Homerus, zanger der Kelten

Mijn gesprekspartner was Mr. Gideon Ernst Kruseman, gepensioneerd advocaat en procureur. Onder zijn pseudoniem Ernst Gideon was in 1973 het boek “Homerus, zanger der Kelten” verschenen. De ondertitel was “Odysseus op Schouwen-Duiveland”.

Enige stellingen in dit opmerkelijke boek relateerden destijds aan mijn eigen onderzoek naar de oude Megalitische cultuur in Noordwest-Europa. Dat was voor mij reden geweest om een brief te schrijven naar uitgeverij Ankh-Hermes. Nadat men mijn brief had doorgestuurd naar Mr. Kruseman, had deze onderzoeker en auteur contact met mij gezocht.

De ontmoeting in ‘t Huis Groeneveld was het begin van een nauwe samenwerking die ruim een jaar zou duren.

Mr. Kruseman vertelde mij dat het schrijven en uitgeven van zijn boek de vervulling van een jeugdwens was geweest. Tijdens zijn lessen Grieks op het gymnasium werd regelmatig geciteerd uit de “Odyssee”, het beroemde werk van de blinde Griekse dichter Homerus. Dit episch werk van zeven eeuwen voor Christus bestond uit 24 boeken. Daarin werd de tien jaar durende reis van Odysseus na de Trojaanse oorlog beschreven. Met zijn beroemde idee van het Houten Paard had Odysseus in circa 1100 voor Christus de strijd om de stad Troje beslist.

Speurtocht

Algemeen werd (en wordt) aangenomen dat de daaropvolgende omzwervingen van Odysseus en zijn kornuiten in de Middellandse Zee plaatsvonden. Daarbij ging men er steeds vanuit dat Troje in het noordwesten van Turkije had gelegen, aan de Dardanellen. Als gymnasiast merkte Kruseman echter enige geografische onmogelijkheden in het verhaal op, die het aannemelijker maakten dat de avonturen van Odysseus zich in onze contreien hadden afgespeeld. Hij besloot eerst zijn studie af te maken om, net als zijn vader Jan Kruseman, een juridische carrière op te bouwen. Daarna wilde hij wachten tot zijn pensionering om een speurtocht naar de waarheid te beginnen. Daar hield hij zich aan en vanaf circa 1970 ging hij op zoek naar informatie om zijn theorie te onderbouwen.

Modern Paard van Troje?

Mr. Kruseman ontdekte dat hij niet de enige was die twijfels had over de ligging van Troje in Turkije. Al rond 1135 AD legde de Engelse geestelijke Geoffrey van Monmouth, bekend van de Arthurlegenden, een verband tussen Troje en Engeland. Ook twee Belgische schrijvers, de heren De Grave en Cailleux, waren in het kennelijke geografische probleem gedoken. Net als Mr. Kruseman later in zijn boek zou betogen, kwamen zij tot de conclusie dat Troje in het oosten van Engeland moest hebben gelegen.

Dit betekende dat Odysseus dus tien jaar in óns gebied had rondgereisd. Daarvan zouden in de provincie Zeeland, met name op Schouwen-Duiveland, de nodige aanwijzigingen te vinden zijn. Op één van zijn reizen ontmoette Odysseus de tovenares Circe, die op het eiland Aeaea woonde. Als de tweede “c” in Circe als een “kz” werd uitgesproken, ontstond Cirkze, waarvan de naam Zierikzee zou zijn afgeleid. Dit was slechts een voorbeeld uit een hele reeks slimme topografische naamsuggesties.

Hoewel Mr. Kruseman in zijn boek alleszins redelijke argumenten had opgevoerd, toonde de wetenschappelijke wereld zich niet erg enthousiast. Zo had hij zijn boek aan een Leidse professor gestuurd, die het evenwel ongeopend retourneerde met de mededeling deze onzin lees ik niet. En dat terwijl hij de inhoud van het boek niet eens kende. Mr. Kruseman was een groot voorstander van een literair forum met professoren en studenten. Daar had een diepgaande discussie over alle voors en tegens moeten ontstaan. Vanwege een structurele tegenwerking vanuit de academische wereld kreeg hij dit idee niet van de grond. Mogelijk waren met name academici beducht voor een moderne versie van het Trojaanse Paard. Vastgeroeste wetenschappelijke stellingen dreigden immers vanuit de boze lekenwereld te worden ondermijnd…

Heruitgave

In de maanden die volgden ontmoette ik Mr. Kruseman regelmatig. Dat gebeurde meestal bij hem thuis aan de Mozartlaan in Baarn. Ik herinner mij nog goed het kamertje waarin hij werkte. Het was drie bij drie, schat ik. Er stond een klein bureau met daaromheen vele honderden boeken die reikten van de plint tot aan het plafond. Mr. Kruseman werkte aan het vervolg op zijn boek. Enthousiast toonde hij mij regelmatig zijn nieuwe handgeschreven conclusies, die hij telkens uitgebreid met mij besprak.

Troje lag in Engeland

Halverwege het jaar 1975 ontmoette ik Mr. Kruseman voor het laatst. Zijn gezondheid liet hem steeds verder in de steek. Dat weerhield hem er echter niet van om het plan op te vatten om naar Engeland te reizen. Daar wilde hij persoonlijk een oriënterend veldonderzoek verrichten in de Engelse Gogs, een rij heuvels ten zuidoosten van Cambridge. Na zijn mededeling dat dit tijdelijk tot iets minder contact zou leiden, viel het schrijven hem steeds moeilijker. In oktober 1975 overleed Mr. G.E. Kruseman, zonder dat hij zijn zo gewilde gelijk had gekregen.

Zestien jaar later, in 1991, verscheen op initiatief van Paul Kluwer van uitgeverij Ankh-Hermes een qua inhoud ongewijzigde heruitgave van het boek. Ditmaal met als nieuwe titel “Troje lag in Engeland” en de ondertitel “Odysseus landde in Zeeland”. Dat waren de titels die Mr. Kruseman bij nader inzien aan zijn eerste boek over dit onderwerp had willen geven.

Maar ondanks een nieuw lezerspubliek leidde deze heruitgave helaas niet tot de erkenning waarvoor Mr. G.E. Kruseman tijdens zijn gepensioneerde leven zo had gestreden.


Copyright: U mag dit blog geheel of gedeeltelijk overnemen voor eigen gebruik. Wilt u (de strekking van) de tekst publiceren in een blog, artikel, boek of een ander medium? Ook dat mag, onder de voorwaarde dat u als bron “janbakkerwebteksten.nl” vermeldt.

image_pdfOpen in PDFimage_printPrint dit blog